شبکه بهداشت و درمان آمل
۱۳۹۷ چهارشنبه ۳۰ آبان
br ENGLISH
مالاريا
مالاريا قابل پيشگيري و درمان است
 

مالاريا يك بيماري تب‌دار عفوني است كه بوسيله پشه آنوفل ماده آلوده به انگل مالاريا از انسان بيمار به انسان سالم منتقل مي‌شود. مالاريا مهمترين بيماري انگلي است زيرا سالانه پانصد ميليون مبتلا و دوميليون مرگ و مير دارد.

 

انتشار جغرافيايي

در گذشته مالاريا يك بيماري جهاني بوده است ولي امروزه در اروپا بشدت كاهش يافته و بيشتر در قاره آفريقا و جنوب شرقي آسيا شايع است. اين بيماري در بيشتر مناطق ايران نيز شيوع داشته و اكنون انتقال آن در بيشتر مناطق مالاريا خيز قبلي قطع شده است. در حال حاضر اين بيماري بيشتر در جنوب شرقي ايران در استان‌هاي سيستان و بلوچستان، هرمزگان و قسمت گرمسيري كرمان انتقال مي‌يابد. در حال حاضر بدليل تعداد زياد جمعيت افاغنه در استان 95% مالاريا را مهاجرين افغاني تشكيل مي‌دهد.

عامل بيماري

يك انگل تك سلولي به نام پلاسموديوم است كه در داخل گلبول‌هاي قرمز خون زندگي مي‌كنند و تكثير مي‌يابد. چهار نوع پلاسموديوم (ويواكس، فالسيپارم، مالاريه، واوال)در انسان بيماري‌زا هستند كه ابتلا به فالسيپارم با خطر مرگ ومير بالا همراه است.

    بكارگيري همزمان چند روش به كنترل بهتر مالاريا كمك مي‌كند.

نحوه انتقال

مالاريا به چهار روش انتقال مي‌يابد:

1ـ گزش توسط پشه‌هاي آنوفل ماده آلوده

شايع‌ترين و معمول‌ترين روش انتقال مالاريا است اين پشه براي باروري تخم‌هاي خود ناگزير به خونخواري شبانه است و ممكن است از يك فرد آلوده به مالاريا خونخواري بكند. بدين ترتيب پلاسموديوم‌ها در معده آنوفل ماده تغيير شكل و تكثير يافته و بعد از يك يا دو هفته وارد غدد بزاقي پشه مي‌شوند. سپس پشه با خونخواري مجدد از افراد سالم آنها را به ديگران منتقل مي‌كند.

آنوفل ماده فقط در آبهاي راكد، يا با حركت بسيار كند تخم‌ريزي مي‌كند هرچند حجم آب خيلي كم باشد.

 
 
 

2ـ انتقال خون

در برخي افراد عامل مالاريا تا 30 سال بدون علامت باقي مي‌ماند و انتقال خون از اين افراد ظاهراً سالم به افراد سالم باعث انتقال بيماري مالاريا مي‌شود.

3ـ وسايل و تجهيزات پزشكي

انتقال مالاريا از طريق وسايل و تجهيزات پزشكي، سرنگ‌هاي آلوده مشترك بويژه در معتادين به موادمخدر تزريقي امكان پذير است.

4ـ انتقال مادرزادي

در مادران باردار ممكن است پلاسموديوم‌ها از طريق بند ناف به جنين انتقال يابند. در نوزادان اين مادران معمولاً‌ علائم بيماري از سه ماهگي به بعد بروز مي‌كند.

نشانه‌هاي باليني

از جمله مهمترين نشانه‌هاي مالاريا،‌ تب، لرز و تعريق دوره‌اي و معمولاً 4 تا 6 ساعته است. دوره تب بر اساس نوع پلاسموديوم ممكن است 48 ساعته (مالارياي سه يك) يا هفتاد و دو ساعته (مالارياي چهار يك) باشد. سردرد، تهوع و تعريق هم معمولاً‌بروز مي‌كند. در زنان باردار و خردسالان نشانه‌ها شديدتر است.در مالارياي فالسيپارم (مالارياي سه يك بدخيم) كم‌خوني شديد، سياهي رنگ ادرار و علائم عصبي ـ مغزي نيز وجود دارد كه در نهايت ممكن است به مرگ بيمار منجر شود در افراد بومي مناطق مالارياخيز معمولاً طحال بزرگ مي‌شود.

در صورت بروز لرز، تب و تعرق به نزديكترين مركز بهداشتي و درماني مراجعه كنيد

تشخيص

افرادي كه در مناطق مالاريا خيز زندگي مي‌كنند يا سابقه مسافرت و خوابيدن در اين مناطق را دارند در صورتيكه تب داشته باشند بايد به پزشك مراجعه كنند. همچنين مهاجرين افغاني كه از مناطق مالاريا خيز به استان مراجعه مي‌كنند بايد مورد آزمايش قرار گيرند. تشخيص قطعي بيماري مالاريا مبتني بر ديدن انگل در آزمايش ميكروسكوپي گسترش خوني ضخيم و نازك رنگ شده بيمار است.

درمان

·     درمان بيشتر بيماران به سادگي ا مكان‌پذير است.

·     درمان بايد زير نظر پزشك و يا بهورزان محلي باشد

·     دوره درمان بايد كامل باشد و بيماران بدحال و در حال اغماء (مالارياي مغزي) بايد به منظور درمان ويژه ، در بيمارستان بستري شوند.

درمان به موقع، كامل و پيگيري آن علاوه بر تضمين سلامتي، از برگشت بيماري مالاريا جلوگيري   مي كند.

كنترل

با توجه به اينكه ريشه‌كني مالاريا، يعني از بين بردن كامل انگل‌هاي مالاريا و قطع انتقال بيماري در اكثر مناطق مالارياخيز دنيا عملي نيست، بايد بمنظور كاهش تعداد موارد بيماري و مرگ و مير ناشي از آن، مالاريا را كنترل كرد. بدين منظور عمليات زير انجام مي‌گيرد:

بيماري با آزمايش خون افراد تب‌دار و مشكوك و درمان افرادي كه در آزمايش خون آنان انگل ماريا ديده شده است.

علاوه بر تشخيص سريع موارد مثبت مالاريا بايد در اسرع وقت درمان شروع شود و دوره درمان نيز بايد كامل گردد و بيماران جهت نتيجه درمان پيگيري شوند.

              1. محافظت افراد سالم در برابر نيش پشه‌هاي آنوفل:

·        خوابيدن در پشه‌بندهاي داراي روزنه‌هاي ريز و آغشته به حشره‌كش‌ها.

·        نصب توري به در و پنجره

·        نصب تله‌هاي نوري، الكتريكي يا شيميايي.

·        استفاده از مواد دور كننده حشرات بويژه در مادران باردار و اطفال

·        جلوگيري از انتقال بيماري شامل:

 

2.  آموزش بهداشت و جلب همكاري ساكنان مناطق مالاريا خيز در پذيرش و اجراي عمليات مبارزه با مالاريا

3. بهسازي محيط از طريق خشكاندن باتلاق‌ها و آبگيرها و جاري كردن آب آنها كه محل اصلي تخم‌ريزي پشه هاست.

4. پاشيدن نفت، گازوئيل و روغن به سطح آب يا سمپاشي مردابها و جاهايي كه آب راكد وجود دارد و محل زندگي لارو پشه‌هاست.

5. مبارزه بيولوژيك با استفاده از ماهي‌هايي كه لارو پشه‌ها را مي‌خورند. (مانند ماهي گامبوزيا) و يا ميكروب‌هاي ضد اين لاروها

6. سمپاشي مكان‌هاي استراحت پشه بالغ، مانند مكانهاي مسكوني انسان و حيوانات.

 
 
 
1394/07/06
امتیازدهی
میانگین امتیازها:0 تعداد کل امتیازها:0
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0)
ارسال نظرات
نام  
آدرس پست الکترونیکی شما    
شماره تلفن
توضیحات  
تغییر کد امنیتی  
کد امنیت  
 
Powered by DorsaPortal